Ağırlık
Bir çok anlamı olması nedeniyle aşağıda yazılı olanlar için
kullanılmasında kaçınılan kavram.
- Tartı değeri
- Kütle
- Bir cismin kütlesi ile yerel düşme ivmesinin çarpımından bulunan
ağırlık kuvveti.
- Kütle birimlerine göre yapılmış ağırlık parçası veya tartım parçası.
Ticarette ve ekonomide bir tartım sonucu için DIN 1305 standardına göre
halen ağırlık kullanılabilir.
Ağırlık EtkisiBir cismin etki ettirdiği ağırlık kuvveti; örneğin yay kuvvetine
karşılık.Mekanik terazide tartılmak için kefeye konulan yükün ağırlık
kuvveti devreye alınan ağırlık parçasının karşıt kuvveti ile % 100
kompense edilmektedir.Monte ağırlıklı yaylı terazide yüke ait ağırlık
kuvvetinin % x i monte ağırlık kuvveti ile karşılanır.Yükün ağırlık
kuvvetinin %100 den çpk azının ağırlık kuvveti tarafından kompense
edildiği teraziler düşme ivmesine bağlı olarak tartım yapmaktadırlar.
Ağırlık kuvvetiBir cismin G yada F ağırlık kuvveti, bu cismin m kütlesinin g yerel
düşme ivmesi ile çarpılmasıyla bulunur.
Not: Yeryüzü üzerinde yerel düşme ivmesi sabitinin değeri birbirinden
birkaç promil uzaklık bulunan yerlerde değişim göstermektedir.Bu nedenle
ağırlık kuvveti bulunduğu yere bağımlı olarak değişmektedir.
Ağırlık merkeziKatı bir cismin homojen bir kuvvet alanı içersinde bulunduğu
zaman(örneğin;yer yüzeyinde etkiyen çekim alanında) dönme momentlerinin
sıfır olduğu noktasına denir.Bir cismin ya da sistemin kütlesi bu
noktada toplanmış gibi düşünülebilir.
Ağırlık setiUygun şekilde basamaklanmış sayısal değerlere sahip ağırlıkların bir
arada grup oluşturması.
Ağırlık sınıfıTesbit edilen alt ve üst sınır değerlerine göre özel bir ağırlık
değerini belirlemek üzere hazır ambalaj kontrollerinde kullanılan
kavram.
Ağırlık toleransıVerilmiş bir ağırlık değerinin müsaade edilebilir alt ve üst değerden
olan sapmalar arasındaki farkları ifade eden kavram.
Ağırlıkların doğruluk sınıflarıYönetmeliklerle tayin edilmiş bulunan hata sınırlarına göre ağırlık
parçalarının içerisinde bulunduğu sınıfları.Almanya’da ölçüler ve ayar
tüzüğünün 8.sayılı maddesi yada uluslar arası yönetmeliklere uygun artan
doğruluklara giden sınıflar:
Ticari ağırlıklar.Orta hata sınırları sınıflarına ait ağırlık parçaları ile hassas
ağırlıklar ve karat ağırlıkları.
Akım halkasıVoltaj pikleri vs.gibi dış tesirlerden etkilenmeyen ve bu yüzden büyük
uzaklıklar için uygun olan seri olarak yapılan data transferi.
Akım terazisiSI-Temel birimi amperin tanımı için kullanılan yüksek hassasiyette bir
teraziyle birlikte çalışan ölçme sistemi.
Alçak platformlu tartı aletiAlçak platformlu serbest bir yük taşıyıcısı bulunan kantar.Yük hücreleri
ve yük kaldıracı yüksekte kalan yapı grupları olduğu için, yük
taşıyıcısının iki tarafında dışa doğru sıralanmışlardır.
Alibi-yazıcıBilgi işleme bağlı tip sistem onaylı tartım tesislerine ait ve bilgi
işlem sistemlerinde normal bir yazıcı gibide kullanılan tip ve sistem
onayı almış yazıcı.
AmbalajAynı cins ambalaj kabı içersine doldurulan ürün ve ambalaj muhteviyatı.
Ağırlıkları belirlenmiş ambalajların dolum miktarları çoğunlukla seri
olarak tartımları otomatik terazilerde yapılan ve dolum makinelerinde
ayrılıp kontrol terazileri yardımı ile kontrol edilmektedir.
Ambalaj kabının ağırlığı değişmiyorsa veya ambalajlar tek tek göz önüne
alınıyorsa, hacim ölçüsüne göre de işletmede kontrol terazileri
yardımıyla kontrolleri yapılabilir
Ampflikasyon eşiğiHareket yeteneği eşiği.
Analitik TeraziI VE II doğruluk sınıflarına ait muayeneye tabi olarak tip ve sistem
onayını almış, ölçme aralığı, yada okunabilirliği referans alınarak
kimyasal analizler için kullanılabilen,yüksek çözme gücüne sahip
teraziler için genel adlandırma.Yük kapasitesi 50 kg’a kadardır.Bu
terazilerin sınıflandırılması – makro terazi – yarımikro terazi – mikro
terazi – ultra mikro terazi olarak yapılır.
Anolog bölüntü değeriBölüntü değeri
Analog çıkışTerazilerde ölçü değerlerine bağlı olarak sürekli değişen bir elektrik
gerilim veya akım değeri şeklinde alınabilen elektriksek çıkış.Bu çıkış
analog değer gösteren elektrik ölçü aletlerine ve yazıcılara
bağlanabilmektedir.
Anolog göstergeÖlçme değeri genel olarak sayılarla işaretlenmiş çizgili skala karşısına
gelen bir fihrist işaretinin pozisyonu ile bulunur.Analog gösterge ile
sürekli ölçme değeri alınır.Virgülden sonra gelecek sayıların tahmini
yapılması nedeniyle, kişiye bağlı olarak okuma hatalarının ortaya
çıkması bu göstergenin bir dezavantajıdır.
Analog hata1.Analog gösterge hatası
2.Analog göstergede görünmesine rağmen,dijital göstergede doğrudan
yollarla okunamayan bir dijital gösterge hatası
Analog kompensasyonElektromanyetik kuvvet kompensasyonu.
Analog sinyalÖlçme değeri ile orantılı olarak analog çıkışta görünen sürekli değişen
elektriksel büyüklük.
Analog-Dijital-ÇeviriciAnalog sinyalleri dijital sinyallere çeviren elektronik düzenek.Örneğin
dijital voltmetrelerde kullanıldığı şekilde.
Ani muayeneMuayenesi yapılarak damgalanmış bir ölçü aletinin ölçüler ve ayar
dairesi tarafından müsaade edilen hata sınırları dahilinde olup
olmadığının ve onay şartlarını yerine getirip getirmediğinin kontrolü.
Anlık tartım için otomatik teraziDolum miktarlarından eşit olarak,önceden miktar verilebilen otomatik
terazi.Ürün önceden özel dolum aletleri ile kaba,ince dolum olarak
ayrılarak teraziye gönderilir.Bu terazilerde boşaltma sistemi bulunan ve
bulunmayan diye yük taşıyıcının biçimine göre ayrılırlar.
Ara askıAsılı yük yada ağırlık parçası taşıyıcısı ve ait olduğu askı arasında
hareketli bağ elemanı.
Ara birimData transferi için kullanılan sistemlerde ara bağlantı,kablo.Bir ara
birim kavramı ile birlikte transfer yerindeki,fiziksel,elektriksel ve
mantık fonksiyonlarının yazılımı için işaretlerin tümünü kapsamaktadır.
İşaretler ise,örneğin port,bağlantılar,elektriksel seviye,data
formatı,kodlama aynı zamanda transfer datalar ve komutları içermektedir.
Ara kol sistemiBirlikte bulunan terazilerde yük kaldıracı ve tartma kaldıracı
arasındaki kol.
Araç nakliye kantarıÜzerindeki köprü yalnız nakliye araçlarını tartmak için geliştirilmiş
terazinin açıklamalı yazılmış adı.
Aralık kaydırmaElektromekanik terazilerde terazinin duyarlılığını değiştirmeden ölçme
aralığını değiştiren mekanizma.
Aralık seçme düğmesiGenel olarak monte edilmiş bir ağırlık parçasının yüklenmesi ile
yapılır.Elektromekanik terazilerde de duyarlılık değiştirilmesi ile
gerçekleştirilir.
Ard arda yazımYazılan bir harfin bir kısmının görüntüsünün göstergede saniyenin onda
bir kaçı kadar gecikme ile çıkması halinde ard arda geçen yazılarla
okuma.Bu gösterim uzun bir metnin dar bir gösterge alanında sürekli
geçiş yaparak gösterilmesi gerektiği zaman kullanılır.
Areometreli terazi
Yoğunluk ölçme cihazı.Alt kısmında areometrenin dik olarak sıvıya
batmasını sağlayan kurşun bulunan ağırlık gösterecek şekilde
taksimatlandırılmış cam boru.
Arşimet KaldırmasıBir sıvı ve gaz içerisine batırılan her cisme, bu ortam içerisinde
cismin ağırlık kuvvetinin tersi yönünde etki eden ve bu yüzden cismin
ağırlığının görünür bir biçimde azalmasına neden olan kaldırma
kuvveti.Arşimet prensibine göre kaldırma, taşırılan sıvı miktarı veya
sıkıştırılan gazın miktarı ile eşit bir kuvvetle olur.
Arşiv kilogramıUluslar arası kilogram prototipi için kullanılan diğer isim.
ASCII-KoduAmerican Standard Code for Information Interchange sözcüklerinin
kısaltılmışı;uluslararası yedi-bit-kodunun Amerika’da kullanılan
versiyonu.
Bu kodlama sisteminde basılabilen harfler ve sayılar gibi karakterleri,
transmisyon ve yazıcı kontrol karakterleri de bulunmaktadır.
Asgari yükBu yükten daha az olarak yapılan yüklemelerde alınan tartım sonuçlarının
üzerinde oldukça büyük bir relatif hatanın bulunabileceği yük.
AskıKaldıraç kolu ve yük taşıyıcısı veya kaide ve kefeler arasındaki ara
bağlantı elemanı.Örneğin; yük askısı,sarkaç askı.
AT-Damga yılı işareti
AT-Damga yılı işareti altı köşeli bir şekil içerisinde ait olduğu
yılın son iki rakamından (ayar damgası yılı)meydana gelmiştir.
AT-İlk muayenesi
AT-Ölçü aletleri yönetmeliklerine uygun olarak ölçü aletlerinin ölçme
tekniği bakımından yapılan ilk kontrol ve muayenesi.AT-İlk muayenesi
yeni veya yenilenerek kullanılacak bir ölçü aletinin AT-Onayı alınmak
üzere ölçü tekniği bakımından kontrol edilerek AT-İlk muayene damgasının
vurulmasından ibarettir.
AT-Tip onayı
Ölçme aletinin tipinin AT talimatlarında yazılı bulunan şartlara
uygunluğunun AT içerisinde yer alan bir ulusal ölçme servisi tarafından
kontrolü ve onaylanması.
Auto range
Çok bölüntülü ve birden fazla ölçme aralığına sahip terazilerde
skalanın ölçme aralığını otomatik olarak değiştiren tertibat.
Auto-zero
Sıfır işareti üzerinden olan kaymaları ve yük kefesi üzerinde bulunan
tozlanmalardan ötürü oluşan sapmaları düzeltmek için otomatik olarak
teraziyi sıfıra ayr eden tertibat(sıfırlama hızı, saniye başına 0.5
dijit gibi)
Autocal
Kalibrasyon işleminin tam otomatik olarak yapılarak terazinin
kontrol edilmesi.Terazinin yerinin değiştirilmesi,gerilim
düşmesi,sıcaklık değişimi gibi durumlarda otomatik olarak yeniden
kalibrasyon işlemi yapılır.
Ayar boşluğu
a) Ağırlık parçasını nominal değerine getirmek için ayar bilyalarının
doldurulduğu, ağzı kapatılabilen boşluk.
b) Mekanik terazilerin yük taşıyıcısında yüksüz olduğu durumda iken
sıfırının ayarlanması için kullanılan tertibat.
Ayar markaları
Ayar markaları,üzerinde bulunan <….. tarihine kadar geçerli> yazısı
ile birlikte Almanya’da aşağıdaki renklere göre sınıflandırılmışlardır;
a) Ait olduğu senenin son rakamı 0 veya 5 ise; Sarı
b) Ait olduğu senenin son rakamı 1 veya 6 ise; Kahverengi
c) Ait olduğu senenin son rakamı 2 veya 7 ise; Mavi
d) Ait olduğu senenin son rakamı 3 veya 8 ise; Gri
e) Ait olduğu senenin son rakamı 4 veya 9 ise; Yeşil
Ayar Damgası
Periyodik ve stok muayeneleri tamamlanmış ölçü aletinin üzerine
yetkili mercinin vurduğu damga.
Ayar eletonu
Yüksek hassasiyete ve sertifikaya sahip ağırlık parçası.
Ayar hata payları
Ayarlama yaparken bulunan ölçme değerlerinin standart ile olan
sapmasının izin verildiği en fazla ve en düşük olabileceği sınır
değerler.
Ayrı taksimatlı terazi
Farklı bölüntü değerlerine ayrılmış, birbirine bitişik yan yana
birçok gösterge aralığını bulunduran sıfırdan maksimum yüke kadar
işaretlenmiş tartım aralığına sahip terazi.
Askı uzantısı – sevk kolu
Diğer bir terazi kefesini,terazi tabanının altına uzatılan askı
yardımıyla asılması, dolayısıyla terazi tabanının altındaki tartımlar
için kullanılan düzenek.
Askıya alma tertibatı, askı sistemi
Özellikle yüksek çözme gücüne sahip terazilerde bıçakları kefelerden
ayırmak ve kaldıraç kolunu, ara askıları ve kefeleri tesbit etmek için
kullanılan tertibat.
Asma hat terazisi
Bir asma hat düzenine kurulmuş terazi.Burada asma hat düzenine ait
bir kısım yük taşıyıcısı olarak kullanılır.
AT’ye üye ülkelerin sembolleri
AT-ilk muayene damgasının hangi üye ülke tarafından verildiğini
tanımak için AT-damgasında bulunan sembol.
B Belçika F Fransa
D Almanya I İtalya
DK Danimarka IRL İrlanda
E İspanya L Lüksemburg
EL Yunanistan NL Hollanda
P Portekiz UK İngiltere
AT-Muayene damgası
Bir asma hat düzenine kurulmuş terazi.Burada asma hat düzenine ait
bir kısım yük taşıyıcısı olarak kullanılır.
AT-Muayene işareti
AT-Muayene damgası yalnız bir <e> işaretinden meydana gelmiştir.Eğer
muayene Almanya’ya ait bir ölçüler ve standartlar bürosu tarafından
yapıldı ise işaretin üst yarısında <D> harfi ve yanında bu büro için
verilen sıra numarası bulunur.Alt yarıda da büro tarafından verilmiş
olan seri numarası vardır.AT-Muayene damgası aynı zamanda garanti
kontrol damgası yerine de kullanılır.
|
